Nieuwe hoofddoekrel zet Turkije in vuur en vlam
door Ayfer Erkul
De Morgen.
Onafhankelijk Dagblad.
Onderzoekster Muazzez Ilmiye Cig (93) is aangeklaagd voor aanzetten tot haat wegens uitspraken over de hoofddoek
Een Turkse wetenschapster van 93 jaar is aangeklaagd voor het aanzetten tot haat en verdeeldheid in Turkije. De vrouw, een experte op het gebied van de Soemerische beschaving, had geschreven dat de eerste hoofddoeken werden gedragen door prostituees. Ze riskeert een jaar cel.
Artikel 216 van de Turkse strafwet op basis waarvan Muazzez Ilmiye Cig wordt aangeklaagd, is even omstreden als het beruchte artikel 301, die schrijvers Orhan Pamuk en Elif Safak al voor de rechter deed belanden.
In het boek Vatandaslik Tepkilerim ('Mijn replieken op het burgerschap'), dat vorig jaar uitkwam en uit een reeks brieven aan kunstenaars en politici als premier Erdogan en buitenlandminister Abdullah Gül bestaat, vergelijkt Cig de gewoontes uit de Soemerische beschaving met die van de islamitische cultuur. De Soemerische beschaving kende haar hoogtepunt in het vierde millennium voor Christus, in Mesopotamië. In haar boek schrijft Cig dat de oorsprong van het dragen van een hoofddoek daar gezocht moet worden. Een deel van de priesteressen in Soemerische tempels werkte immers als prostituee, wat in die tijd een heilige taak was. Die vrouwen moesten, om zich te onderscheiden van andere priesteressen, hun hoofd bedekken.
Verder schrijft Cig dat er misschien ook zulke ruimtes moeten worden gereserveerd in moskeeën, aangezien seksuele contacten in de islam geoorloofd zijn na het sluiten van een religieus huwelijk. Degenen die willen, kunnen er dan na een eenvoudig religieus huwelijk seks hebben die niet in strijd is met de regels van de islam.
Die passages gingen te ver, meende advocaat Yusuf Aydin en hij diende een klacht in omdat hij de uitspraken van Cig beledigend en vernederend vond voor waarden die belangrijk geacht worden door de Turkse bevolking en haar geloof. De procureur van Beyoglu, in Istanbul, aanvaardde de klacht. Cig wordt aangeklaagd op basis van artikel 125, dat handelt over het beledigen van andermans godsdienst, en artikel 216, dat de bevolking aanzet tot haat en vijandigheid.
Het proces tegen Cig komt op een moment dat er grote controverse is over een aantal artikels in de (onder druk van de EU) hervormde Turkse strafwet. Afgelopen jaar werden verschillende schrijvers, onder wie Nobelprijswinnaar Orhan Pamuk, aangeklaagd op basis van artikel 301, die het beledigen van de Turkse identiteit bestraft. De EU heeft al meerdere keren gewaarschuwd dat Turkije gevaarlijk spel speelt en dringend komaf moet maken met rechtszaken die ingaan tegen de vrije meningsuiting.
Op 1 november moet Cig voor de rechter in Istanbul verschijnen. Zij en haar uitgever riskeren een gevangenisstraf van negen maanden tot een jaar.
Vreemd is dat toen Cig tien jaar geleden exact hetzelfde schreef in haar boek De Soemerische origine van de Koran, de Bijbel en de Thora, geen haan kraaide naar die bewuste zinnen. Ook op een publicatie uit 1997 over hetzelfde onderwerp, kwam geen reactie.
"Dat deze zaken net nu controverse veroorzaken, heeft te maken met de mentaliteit van de huidige regering en haar aanhangers", zei de soemerologe in een interview met de Turkse krant Radikal. "Ik geef in mijn boek niet eens mijn eigen mening, maar schrijf over een geschiedkundig feit."
Cig is niet iemand die op haar mondje is gevallen. Als overtuigd secularist, die nog de periode van Ataturk meemaakte, verzet ze zich steevast tegen het dragen van hoofddoeken in Turkije. Ze schreef niet zo lang geleden nog een brief aan Emine Erdogan, de vrouw van de Turkse premier, die met hoofddoek door het leven gaat en door veel conservatieve moslimvrouwen beschouwd wordt als een voorbeeld. "U zou beter uw hoofddoek afdoen", schreef Cig. "Dan zouden er meteen een pak minder vrouwen met hoofddoek rondlopen in Turkije." Cig kreeg nooit een antwoord op haar brief
Muazzez Cig is van huis uit archeologe en een kanjer van een publicist. Zij heeft in haar lange leven de progressieve Turkse republiek zien afglijden van een land met moderniteitambities naar een bedenkelijk niveau waarbij de politieke islam steeds meer haar verderfelijke en achterlijke stempel op haar land drukt.
Zij heeft volledig gelijk dat ze op haar manier de strijd aanbindt met de huidige regering.
Dat een of andere geesteszieke advocaat haar aanklaagt in de naam van belediging van godsdienst is een regelrechte farce. Maar het biedt wel een mooie gelegenheid en casus om deze microbotsing tussen seculieren en fundamentalisten te volgen.
